Besparen op eten, nog maar eens in de herhaling.

Alles wordt in een heel razend tempo duurder en de dingen worden nooit goedkoper, dus velen van ons moeten zich *nog meer( gaan aanpassen. We kunnen het nog prima betalen maar veranderen is beter om te doen voordat je met voldongen feiten wordt geconfronteerd, dus pas ik langzaamaan dingen aan.

Kleine voorbeelden: ik kocht eieren voor 70 kronen, nu zijn ze 79. Lijkt weinig maar het is 13% duurder ofzo. Makreel van 11 voor 16 kronen. Bijna de helft duurder. En zo is het met veel dingen. Supermarkten hebben leveringsproblemen met bepaalde zaken. Je moet oppassen dat je Noors vlees koopt en dat is vreemd, want Noorwegen is altijd heel fel geweest op het importeren van buitenlands vlees en dus ziektes en andere narigheid maar in Noorwegen is simpelweg te weinig. Of, de mensen eten te veel. Hoe dan ook.

Eten is iets waar mensen als eerste op besparen. Ja, het is makkelijk en het is zo’n groot deel van het leven dus ik snap het maar niet als je in een huis woont dat zes maten te groot is, er een nieuwe auto voor de deur staat en nieuwe kleding kopen een gewoonte is waar je maar niet mee kan stoppen. Niet als voeding de sluitpost is.

Ik ben erg blij met mijn zuinige vaardigheden, hoewel ik ze ook niet altijd gebruik. Ik gooi het nooit over de balk maar ik ben ook niet altijd even knieperig. Het is fijn om soms eens een ‘skolebrød’ voor de kinderen te kopen bij de bakker, om in het weekend te ontbijten met een croissant of om heel decadent drie bakjes aardbeien te kopen (en er misschien drie kunnen redden om zelf te eten, haha). Echter: weten dat dit luxe zaken zijn en geen noodzakelijkheden of een voorwaarde om ‘van het leven’ te genieten, is belangrijk.

We kunnen heel zuinig leven, als we willen, of moeten. Het is (nog) geen moeten, maar deskundigen waarschuwen al veel langer voor een ‘perfect storm’ als het gaat om stijgende voedselprijzen en eten moeten de meesten van ons toch op regelmatige basis dus wat dan, als ‘linzenschotel’ niet echt iets is waar je heel erg warm voor loopt?

Plan je maaltijden!

Wat mij betreft het allerbelangrijkste. Zonder planning vertelt te supermarkt of je lege maag je wat je in je karretje gooit en dat komt nooit goed.

Zelf maak ik niet een planning om elke dag te dicteren wat ik moet eten maar om te zorgen dat ik niet te veel koop. Als ik voor elke dag groenten bij een maaltijd plan, kan het gebeuren dat ik de bloemkool niet verwerk in soep maar roerbak of dat ik de spinazie in een smoothie verwerk in plaats van in de salade, maar ik heb niet aan het einde van de week een zak groene snot en een klonk met cultures in de groentenlade liggen omdat ik er niet aan toe kwam het op te eten.

Wees realistisch en koop geen goede voornemens

Het kan een goed gevoel geven om een groooote berg groenten te kopen maar ga je ze ook opeten? Af en toe iets nieuws proberen en crap vervangen door gezonde dingen is altijd een goed idee maar alleen als je realistisch bent en een plan hebt met hetgeen je koopt. Broccoli kopen als je walgt van de lucht maar het is zo gezond is alleen je geld weggooien.

Ik ken iemand die wilde paleo gaan eten en bestelde hop, vijf kilo amandelmeel. Slecht idee want je moet weten wat je ermee moet doen, weten dat het geen echte vervanging is van bloem, weten dat het heel veel kcal geeft en je het niet onbeperkt moet eten en weten gemalen noten lang in een hete oven zetten niet bijdraagt aan je gezondheid. Zulke dingen.

Daarom: plan je maaltijden. Wil je iets veranderen in je eetpatroon, zoek dan een recept dat erbij past. Wil je meer groenten en minder vlees eten, verminder dan de hoeveelheid vlees en vermeerder de hoeveelheid groenten. Of wees er creatief mee. Gehakt van wortels? Hamburgers of brownies van zwarte bonen? Het zijn hier succesrecepten.

Kies goedkopere producten

Ja duh Gerlinde. Dat weet iedereen die wel eens op geld let al lang. Ik snap dat mensen meer betalen voor biologisch maar als het gaat om gedroogde pasta, snap ik niet dat mensen kiezen voor de variant in blauw karton met een plastic raampje die vijf keer zo duur is dan de budgetvariant. Voor de prijs van een mango, koop je een kilo appels of bananen. In bevroren staat koop je vier keer meer spinazie of sperzieboon voor je geld.

Havermout koop je bijna niets, terwijl je voor de variant met wat rozijntjes of suiker, het tienvoudige betaalt. Havermout is voor veel mensen iets wat ze moeten ‘leren’ eten, een kwestie van willen. Ik heb een grote pot in de koelkast met havermout. Ik vul hem bij met water tot de havermout net onder staat. Het breekt fytinezuur af en maakt het makkelijker te verteren. Je kan het mengen door zuivel en het ‘afmaken’ met wat granola. Je kan er zelf granola van maken. Als je een beetje zout toevoegt aan warme havermout, smaakt het mijns inziens stukken beter. Er zijn een miljoenmiljard mogelijkheden. Er is zelfs een havermoutje-app voor moderne mensen.

Rijst in plaats van quinoa. Oploskoffie in plaats van Nes-whatever-cups.

Veel dingen geven ons het gevoel van luxe en luxe went snel. Maar gelukkig: minder luxe went ook snel. Wij menschen zijn zo ‘succesvol’ omdat we ons zo goed kunnen aanpassen en het meeste zit tussen je oren.

Ja en bonen en linzen. Je moet ervan houden. Ik ben geen fan. Ik heb wel wat op voorraad, voor nood en linzen om te kiemen bij wijze van ‘groente’. Ik weet dat het goedkoper is, ik weet dat mensen er gek op zijn. Linzen lust ik en eet ik geregeld, bonen vind ik samen met knolraap een van de (weinige) dingen aan het verkeerde eind van de ‘eetbaar-eten’ schaalverdeling.

Eet minder (vaak)

De voedselindustrie meent dat we drie gewone maaltijden en drie snacks per dag ‘nodig’ hebben en dan nog iets ’s avonds voor de gezelligheid ofzo maar dat is onzin. Als je je verdiept in intermittent fasting (alleen eten tussen bijvoorbeeld 12 en 20 uur), dan kom je erachter dat er enorm veel bewijs is tegen het opgedrongen idee van zo veel eten. We overvoeren onze spijsvertering stelselmatig met alle nadelige effecten van dien.

Je lichaam went vanzelf aan een ander patroon.

De helft eten van wat je wilde eten kan misschien niet altijd op maar zeker wel in het geval van ‘overbodige’ zaken. Een half bakje vla als dessert, de cracker waar je nog gewoon trek in hebt, in twee stukken breken, een kinderijsje in plaats van een grote softijs, een handje chips in plaats van zes, een beetje (en steeds meer) water bij je sap, smeer beleg minder dik….

Wen jezelf aan te stoppen met eten voordat je vol zit.

Vermijd afval waar mogelijk.

Eten weggooien is gewoon niet fraai. Van een gegrilde kip kan je een bouillon maken. Een slowcooker is trouwens ideaal voor het eetbaarder maken van ‘taai’ of minder gangbaar vlees. Groen van radijzen of wortels kan je ook voor van alles gebruiken. Van de schillen van (gewassen, biologische) aardappels kan je chips maken, of je kan ze in de tuin ondergraven en hopen op aardappelplantjes. Schillen van uien en uiteindes van prei en wortel kan je bewaren om later te gebruiken bij het maken van groentenbouillon. Van oud brood kan je soep, croutons of ‘armeriddere’ maken.

Dit zijn dingen die ik alleen doe in mijn zeer zuinige tijden maar daaraan ben ik inmiddels weer begonnen. Mijn kinderen eten elke sla als er croutons bij zitten, dus een win-win situatie.

Minder afval betekent dat je meer opeet en dat is goed.

Maak het zelf

Nogmaals: niet altijd het meest praktische maar als je geld wil besparen, wel. Niet in het geval van ketchup ofzo maar pannekoeken, soep en zulks is gekheid om kant en klaar te kopen. Je kan je eigen kant en klaar maaltijden maken en invriezen in het geval van tijdgebrek en last minute maaltijden. Je kan alles zelf maken: sambal, atjar tjampoer, pindasaus, pizza, kruidenmixen…. ik zoek gewoon het eenvoudigste recept als ik het voor de eerste keer maak en dan snap ik wat waarom gedaan moet worden en kan ik het de volgende keer wat ingewikkelder maken.

Conserveer het op tijd

Te veel van iets gekocht? Maak het in door te fermenteren of gewoon in een hete azijn-wateroplossing te stoppen. Normaal is inmaken een gedoe met steriliseren en pannen met kokend water etc maar wat ik doe als ik te veel dreig te hebben: ik maak de groenten schoon, zoek een goed inmaak-recept en maak het in voor in de koelkast. Stop groenten en smaaktoevoegingen in een stevige glazen pot, kook half azijn half water en overgiet met het hiermee. Laat afkoelen, bewaar in de koelkast. Na een dag is het al prima te eten.

De warmte, azijn en eventueel suiker of zout verlengen de houdbaarheid en als je het ingemaakte in de koelkast bewaart en binnen een paar weken opeet, is gewoon schoon werken genoeg om geen rare cultures te kweken.

Maak van ‘niet zeuren’ je motto

Voor jezelf en voor je kinderen. Vaak projecteren we onze eigen voor- en afkeuren op onze kinderen. En zijn we veel te veel toegeeflijk in het toegeven aan hun wensen. We zijn ook zo gewend om precies datgene, in die hoeveelheden te eten en drinken als we willen maar soms is het goed om even niet zo te zeuren. ‘Ik lust geen water’ valt in die categorie. Of: ‘ik houd niet van groenten’. Er zijn een miljard manieren om groenten klaar te maken, zeggen dat je het niet lust is gewoon luiheid.
Niet dat je in een constante staat van zelfontkenning moet leven, maar kom op 🙂 Net als ‘ik lust geen restjes’. Waarom lust je iets ’s avonds wel en ’s middags of de avond erna niet? Ik heb ook niet altijd trek in wat er over is maar och, eten is eten en het is waanzin het weg te gooien omdat mevrouw prinsesje er niet zo veel zin in heeft, vertel ik mezelf.

Desperate times, desperate measures.

We zitten niet in financiële problemen, gelukkig! Maar het is wel iets dat iedereen kan overkomen en dan zal je toch moeten doen met wat er is en zorgen dat je niet verder wegglijdt. Om dan vast te blijven houden aan luxe zoals duur vers fruit, verse bladgroenten, rood vlees… ik zou het zelf niet doen en kiezen om te redden wat er te redden valt. Dan maar een tijdje over op kool, wortels, aardappels, gehakt, uien, rijst, bonen, linzen, pindakaas, oploskoffie etc. En eten wat je nog hebt, ook al zijn het wellicht ongewone combinaties.

Natuurlijk is het belangrijk om jezelf ook wel iets te gunnen. In een moeilijke situatie ook nog eens zonder datgene doen dat je de dag of nacht door helpt, schiet ook niet op hoe goedkoop het ook is om het niet te doen: het maakt het uiteindelijk alleen maar moeilijker, tenzij je over onuitputtelijke wilskracht beschikt. Maar goedkoper en minder kan meestal wel, wellicht door je gewoontes te veranderen.

Het stoïcijnse idee spreekt me wel aan. Die stellen dat het prima is om van dingen te genieten, zo lang het je niet afhankelijk maakt. Je kan prima zo nu en dan taart eten, uitbundig dineren of genieten van goede wijn, zo lang jij de baas bent. Zo lang je weet dat je niet ‘lijdt’, op het moment dat het er niet is. Dat je ook gelukkig kan zijn met water, oploskoffie, met rijst met een eitje en havermout. Het moet geen voorwaarde zijn om het leven aangenaam te vinden want het doel van eten, is je lichaam voeden met goede dingen en niet je smaakpapillen strelen. Niet zelden gaan deze dingen ook absoluut niet samen 🙂